هدف: سیدمرتضی آوینی در مستندسازی دفاع مقدس، صاحب سبک و رویکردی متمایز بود. از آنجا که «جایزه شهید آوینی» در جشنواره سینماحقیقت در امتداد این سنت مستندسازی تعریف می‌شود، هدف این پژوهش تحلیل مؤلفه‌های فرمی و محتوایی فیلم‌های برتر این جایزه بر پایه اندیشه سینمایی آوینی است. پرسش اصلی پژوهش آن است که این فیلم‌ها چه نسبتی با مؤلفه‌های فرمی و محتوایی سینمای آوینی دارند؟
روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی ـ تحلیلی است. داده‌ها با استفاده از روش کتابخانه‌ای و مشاهده آثار ویدئویی گردآوری شد. روش تحلیل، کیفی و مبتنی بر رویکرد زیبایی‌شناختی برگرفته از دیدگاه‌های سینمایی آوینی است. جامعه پژوهش شامل ده فیلم برتر جایزه شهید آوینی در جشنواره سینماحقیقت است که به شیوه گزینشی غیرتصادفی انتخاب شدند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد فیلم‌های «هجده هزارپا»، «خاطرات خبرنگار جنگ»، «زنانی با گوشواره‌های باروتی»، «آبی کمرنگ»، «ابراهیم در آتش» و «مشتی اسماعیل» بیشترین نزدیکی را به سبک فیلم‌سازی و کارگردانی آوینی دارند. در میان این آثار، مستند «مشتی اسماعیل» نزدیک‌ترین اثر به سینمای آوینی ارزیابی شد.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد فیلم‌های مورد مطالعه در مؤلفه‌های محتوایی، همچنان متأثر از سینمای اشراقی آوینی‌اند و از سبک او الگو می‌گیرند؛ اما در مؤلفه‌های فرمی، تحت تأثیر تحول فناوری‌های تصویربرداری و تدوین، توجه به ذائقه مخاطب، سیاست‌های جشنواره‌ای و سلیقه کارفرمایان، از الگوی فرمی آوینی فاصله گرفته‌اند.