مطالعات دینی رسانه

مطالعات دینی رسانه

مطالعه مقایسه‌ای کارکرد میزانسن برای نمایش معصوم در سریال امام علی(ع) و فیلم محمد رسول‌الله(ص)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی رازی‌زاده 1
سید علیرضا حسنی 2
1 استادیار گروه هنرهای رسانه‌ای، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صداوسیما، قم، ایران
2 کارشناسی‌ارشد تولید سیما، گروه هنرهای رسانه‌ای، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صداوسیما، قم، ایران
10.22034/jmrs.2025.492167.1219
چکیده
هدف: هدف این پژوهش مطالعه مقایسه‌ای کارکرد میزانسن در نمایش شخصیت‌های معصوم در دو اثر شاخص سینما و تلویزیون، یعنی سریال امام علی علیه‌السلام و فیلم محمد رسول‌الله صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم است. پژوهش حاضر به بررسی شیوه‌های بهره‌گیری از عناصر بصری و حرکتی همچون طراحی صحنه، طراحی لباس، نورپردازی و چهره‌پردازی در بازنمایی معصومان می‌پردازد.
روش‌شناسی پژوهش‌: در این پژوهش، تحلیل مقایسه‌ای از نحوه استفاده از میزانسن در دو اثر مذکور انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده و تحلیل صحنه‌ها و جنبه‌های بصری و حرکتی هر دو اثر جمع‌آوری شده است. رویکرد محوری در این روش نیز، رویکرد نئوفرمالیستی است تا نقاط قوت و ضعف کارگردانی در استفاده از میزانسن در هر دو اثر مشخص شود.
یافته‌ها: نتایج تحلیل‌ها نشان می‌دهند که در سریال امام علی علیه‌السلام، کارگردان بیشتر بر جنبه‌های بصری نظیر طراحی صحنه، لباس و نورپردازی تمرکز کرده است، اما استفاده از چهره‌پردازی و سایر اجزای میزانسن در این اثر کم‌رنگ است. این سریال از ابعاد پیچیده‌تر میزانسن کمتر بهره برده و بیشتر به جنبه‌های بصری ساده‌تری توجه داشته است. در حالی که در فیلم محمد رسول‌الله صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم، کارگردان توانسته از تمامی ابزارهای میزانسن به‌طور مؤثر استفاده کند، به‌ویژه در طراحی صحنه و نورپردازی که به‌طور مؤثری ویژگی‌های معنوی شخصیت‌های معصوم را برجسته ساخته و بر تأثیرگذاری آن افزوده است.
نتیجه‌گیری: بر اساس این پژوهش، فیلم محمد رسول‌الله نمونه‌ای برجسته از استفاده جامع و مؤثر از میزانسن در نمایش شخصیت‌های معصوم به شمار می‌آید. این در حالی است که سریال امام علی علیه‌السلام و دیگر آثار تلویزیونی در حال حاضر در مرحله‌ای از توسعه استفاده از میزانسن برای نشان دادن شخصیت‌های مذهبی قرار دارند. پژوهش حاضر به روند تحول این ابزار در سینما و تلویزیون و تأثیر آن بر درک مخاطبان می‌پردازد.
کلیدواژه‌ها
میزانسن، نورپردازی، طراحی صحنه، طراحی لباس، معصوم، سریال امام علی(ع)، فیلم محمد رسول‌الله
مطالعات دینی رسانه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 آذر 1404