مطالعات دینی رسانه

مطالعات دینی رسانه

تخریب مبانی تمدنی در بستر ژورنالیسم اندیشه سایبری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری فلسفه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران
چکیده
علم و فرهنگ ازجمله مسائل هستند که همواره با یکدیگر ارتباط داشته و نظریه‌پردازان مختلف به دنبال کشف نوع ارتباط بین آن‌ها هستند. بر اساس دیدگاه فلسفه اسلامی، علم به‌عنوان پایه و مبنای فرهنگ و تمدن جوامع بشری معرفی می‌شود که برای قضاوت آن تمدن باید به بررسی مبانی علمی آن پرداخت. از‌این‌رو در صورت تخریب یا تزلزل مبانی علمی یک فرهنگ و تمدن، قابل‌دفاع ‌بودن شعارها و آرمان‌های آن از بین‌ رفته و پای تحریف به عرصه آن باز می‌گردد. یکی از مهمترین عوامل تزلزل ساختمان علم، تنزل مقام صدور آن از جایگاه متافیزیکی و سقوط آن به ورطه زبان و پدیده‌های اجتماعی است. این تنزل که نتیجه‌ای جز ورود مقوله نسبیت به ساختمان علم ندارد، هنجارهای فرهنگی برآمده از آن علم را نیز متزلزل ساخته و آن‌ها را عصری می‌نماید. ژورنالیسم اندیشه مدرن یکی از مهمترین ابزارهایی است که با تنزل ساحت علوم به ادبیات سطحی و مبتذل، با وجود همراه‌سازی توده جامعه با خود، ریشه‌های علمی تمدن جوامع را نشانه می‌رود. مدل سایبری و معاصر این نوع از ژورنالیسم نیز به دلیل ویژگی‌های خاصی همچون برساختی ‌بودن محتوا، اقتضایی و زمانمند بودن، غلبه فردگرایی، ابتنای بر مولتی‌مدیا، محوریت زبان و مخاطب‌محوری، نسبت به مدل‌های پیشین تاثیرگذاری بیشتری در مسیر تنزل ساحت علم و تخریب مبانی تمدنی دارد. در کشور ما نیز ژورنالیست‌های اندیشه فعال، در تحلیل مسائل مختلف ابتدا به سراغ ناموجه‌ نشان ‌دادن مبانی اندیشه‌ای نهفته در عناصر و هنجارهای فرهنگی رفته و درنهایت به‌صورت غیرمستقیم، اصل ایدئولوژی اسلام و انقلاب را نشانه می‌روند. مقاله پیش‌رو سعی دارد تا با استفاده از روش تجربه‌نگاری فضای مجازی، فرآیند این تخریب را تبیین نماید.
کلیدواژه‌ها

  1. اردبیلی، لیلا (1399). رسانه‌ها و واقعیت مطلق. بازیابی‌شده در تاریخ 17 اردیبهشت 1403 از سایت: https://www.ilna.ir/ .
  2. پارسانیا، حمید (1387). نسبت علم و فرهنگ. راهبرد فرهنگ، (2)، 51-64.
  3. جمالی، مصطفی (1398). مصاحبه با عنوان «فردگرایی محصول افسارگسیختگی فضای مجازی». بازیابی‌شده در تاریخ 8 اردیبهشت 1403 از سایت: https://rasanews.ir/.
  4. خانیکی، هادی؛ زردار، زرین (1398). بررسی فرایند برساخته‌ شدن علم در چارچوب‌های رسانه‌ای. پردازش و مدیریت اطلاعات، 26 (4)، 875-902.DOI:35050/JIPM010.2014.012
  5. زرشناس، شهریار (1392). نگاهی کوتاه به تاریخچه روشنفکری در ایران. قم: نشر معارف.
  6. زین‌العابدینی، پیام (1400). برساخت‌گرایی واقعیت و مستندنمایی رسانه سینما. مطالعات هنر و رسانه، 3 (1)، 13-42.
  7. واعظی، احمد؛ عبداللهی، علی؛ ابرهیمی، کریم (1396). مساله‌محوری و نامساله‌محوری. دین و سیاست فرهنگی، (9)، 8-32.
  8. کرامتی، محمدهادی (1392). چگونه از رسانه‌های اجتماعی به‌منظور برقراری ارتباطات واقعی استفاده کنیم؟. ماهنامه وب، (167)، 35.
  9. کرمانی، حسین (1398). برساخت اجتماعی واقعیت در توئیتر فارسی. پژوهشنامه علوم سیاسی، 14 (4)، 131-161.DOI:22034/ipsa.2019.389
  10. مقدم، حسام (1400). زندگیِ معلق میان واقعیت و مجازی. بازیابی‌شده در تاریخ 5 آذر1402 از سایت: https://www.javanonline.ir/
  11. Ellen Meiksins Wood. Mind and Politics: An Approa÷ch to the Meaning of Liberal and Socialist Individualism. p 6-7.