مطالعات دینی رسانه

مطالعات دینی رسانه

نوجوانان اینستاگرامی و هویت دینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی، گروه علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی چگونگی بازنمایی ابعاد و مؤلفه‌های هویت دینی در محتواهایی است که نوجوانان از خود و بدن رسانه‌ای‌ خود در شبکه اجتماعی اینستاگرام به اشتراک می‌گذارند.  
روش‌شناسی پژوهش: در این پژوهش با استفاده از روش نشانه‌شناسی بارت، محتواهای منتخب از 35 صفحه متعلق به نوجوانان اینستاگرامی، با نمونه‌گیری از میان پست‌ها، هایلایت‌ها و استوری‌های هر صفحه تحلیل شده‌اند.
یافته‌ها: بر اساس یافته‌های پژوهش حاضر، محتوای مرتبط با بعد احساسی هویت دینی، با آیین‌های شیعی ارتباط و نسبت مستقیمی داشته است. در بعد معرفتی هویت دینی -که با عقیده و باور کاربران نوجوان مرتبط است- رویکردهای فرادینی و درون‌دینی به‌صورت همزمان وجود داشته است، گرچه شناخت عمیقی که در پی تعمق و استدلال به دست می‌آید، کمتر دیده می‌شود؛ اما بعد ارزشی هویت دینی، به دلیل تکرار تصاویر و ویدئوهایی با پوشش‌های بی‌حجاب و یا باز و نیز ژست‌ها، حرکات و رفتارهای نامتعارف به‌ویژه از سوی دختران نوجوان، تضعیف شده است.
بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج این پژوهش، نوجوانان اینستاگرامی برخی مؤلفه‌های دینی را انتخاب کرده و برخی دیگر را کنار نهاده‌اند. ایم امر بیانگر نوعی سبک دینداری انتخاب‌گرایانه در میان آنان است. همچنین پیوند بین هویت دینی و نمایش «خود»، نشان‌دهنده «نمایشی شدن دین» در میان کاربران نوجوان شبکه اجتماعی اینستاگرام می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

  1. امیربیک، مرضیه؛ مسعودی، حمید؛ شادلو، ندا (1401). سنخ‌شناسی برساخت هویت مذهبی زنان بر تاکید بر پوشش در شبکه اجتماعی اینستاگرام. پژوهشنامه زنان، 13 (41)، 1-35.
  2. بارت، رولان (1389). پیام عکس. ترجمه راز گلستانی‌فرد. تهران: نشر مرکز.
  3. بارکر، کریس (1391). مطالعات فرهنگی (نظریه و عملکرد). ترجمه مهدی فرجی و نفیسه حیدری. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  4. برزیان قنبری، علی؛ همتی، رضا (1394). هویت دینی در جامعه ایرانی: مرور نظام‌مند مطالعات انجام‌شده (1380-1392). جامعه‌شناسی کاربردی، 26 (3)، 117-138.
  5. بصیریان جهرمی، حسین؛ نحوی نظام‌آبادی، مرضیه (1395). نشانه‌شناسی عناصر بازنمایی هویت آنلاین: مطالعه کاربران پرطرفدار ایرانی در اینستاگرام. رسانه، 27 (4)، 5-28.
  6. جونز، گیل(1393). جوانی. ترجمه محمود شارع‌پور. تهران: سمت.
  7. چندلر، دنیل(1386). مبانی نشانه شناسی. ترجمه مهدی پارسا. تهران: پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی.
  8. دانسی، مارسل(1387). نشانه‌شناسی رسانه‌ها. ترجمه گودرز میرانی و بهزاد دوران. تهران: چاپار،آنیسه‌نما.
  9. ده‌صوفیانی، اعظم (1392). کودک، انیمیشن و تلویزیون. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
  10. راودراد، اعظم؛ گیشنیزجانی، گلنار (1396). گونه‌شناسی الگوهای بازنمایی بدن رسانه‌ای کاربران ایرانی شبکه اجتماعی اینستاگرام. مطالعات رسانه‌های نوین، 3 (10)، 265-310.

DOI:10.22054/cs.2017.22288.237

  1. رمضانی، ابوالفضل؛ میرزامحمدی، علی (1392). تحلیل شبکه‌های اجتماعی به همراه آموزش نرم افزار USINET. تهران: جامعه‌شناسان.
  2. ریتزر، جرج (1379). نظریه‌های جامعه‌شناسی در دوران معاصر. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: انتشارات علمی.
  3. رئوفی، محمود (1389). مؤلفه‌های هویت دینی. دوفصلنامه دین و ارتباطات، 17 (1)، ۹۱-۱۱۲.
  4. سبحانی‌جو، ‌حیات‌علی (۱۳۸۳). نسل جوان، بحران هویت و راه‌های پیشگیری از آن. پیوند، ۳۰۵ (۱)، ۱۸-۲۹.
  5. صادقی فسایی، سهیلا؛ عرفان‌منش، ایمان (1397). واکاوی مختصات تلفیق عاملیت نوجوانان و فناوری با توجه به خانگی شدنICTS . مطالعات رسانه‌های نوین، 4 (13)، 145-180.

DOI:10.22054/cs.2018.24431.280

  1. شریفی رهنمو، سعید؛ شریفی رهنمو، مجید؛ هدایتی منظور، جواد (1397). بررسی رابطه بین میزان استفاده از شبکه اجتماعی اینستاگرام با هویت دینی نوجوانان 15 تا 18ساله شهر همدان. مطالعات فرهنگی پلیس، 5 (1)، 29-57.
  2. گافمن، اروینگ (1391). نمود خود در زندگی روزمره. ترجمه مسعود کیانپور. تهران: نشر مرکز.
  3. لافی، دن (1396). موضوعات کلیدی در نظریه رسانه‌ها. ترجمه یونس نوربخش. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  4. لالر، استف (1394). هویت: دیدگاه‌های جامعه‌شناختی. ترجمه مهناز فرهمند. تهران: جامعه‌شناسان.
  5. لیور، تاما؛ هایفیلد، تیم؛ ابیدین، کریستال (1400). اینستاگرام: فرهنگ‌های رسانه‌های اجتماعی دیداری. ترجمه محمدمهدی وحیدی. تهران: پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی.
  6. گل‌محمدی، احمد (1381). جهانی شدن فرهنگ، هویت. تهران: نشر نی.
  7. مانویچ، لو (1401). اینستاگرام و تصویر معاصر. ترجمه پرستو کشاورز. تهران: نشر نگاه معاصر.
  8. معین، محمد (1386). فرهنگ معین. تهران: نشر زرین.
  9. نوری‌راد، فاطمه؛ خانیکی، هادی (1400). مطالعه رابطه نگرش به رسانه‌های اجتماعی با سبک‌های هویتی نوجوانان. مطالعات رسانه‌های نوین، 7 (27)، 39 – 76.

DOI:10.22054/nms.2021.61500.1228

  1. Boyd,D.M & Ellison. (2007). Social network sites: Definition, History & Scholarship. Journal of Computer-Mediated Communication, 13(1), 210-230. DOI:1111/j.1083-6101.2007.00393.x
  2. Seol, K.O. (2010) "Religious identity as mediator between religious socialization from parents, Peers and mentors and psychological well-being and adjustment among Korean American adolescents", University of Minesota, Phd Thesis.