استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
10.22034/jmrs.2026.598998.1277
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین چیستی «مطالعات اسلامی سینما» و بررسی امکان تحقق آن بهمثابه یک حوزه میانرشتهای انجام شده است. مسئله اصلی، تعیین معنای این مفهوم و بررسی امکان برقراری ارتباطی روشمند میان مطالعات سینما و علوم اسلامی است. روش: پژوهش از نظر هدف بنیادی و از نظر رویکرد کیفی است و با روش توصیفی - تحلیلی و رویکرد تحلیل مفهومی انجام شده است. دادهها به شیوه اسنادی و با بررسی منابع مرتبط با علم اسلامی، مطالعات اسلامی، مطالعات سینما و مطالعات میانرشتهای گردآوری و تحلیل شدهاند. یافتهها: یافتهها نشان میدهند «مطالعات اسلامی سینما» حوزهای میانرشتهای است که در آن مسئلهای برخاسته از سینما، فیلم یا فرایندهای مرتبط، با بهرهگیری روشمند از مفاهیم، مبانی یا روشهای علوم اسلامی صورتبندی و تحلیل میشود. اسلامیبودن مطالعه به پیوند معرفتی و روشمند مسئله سینمایی با علوم اسلامی وابسته است، نه صرفاً اسلامیبودن موضوع. مسائل این حوزه در سه سطح مسائل زیباییشناختی و فلسفی، مسائل نظری و میانرشتهای سینما و تحلیل آثار سینمایی، و در شبکهای متشکل از سه ساحت فیلمساز، فیلم و مخاطب و شش حیث نظری سامان مییابند. نتیجهگیری: تحقق مطالعات اسلامی سینما از حیث مفهومی و نظری امکانپذیر است؛ اما میانرشتهایشدن آن مستلزم پیوند واقعی و روشمند مسئله سینمایی با علوم اسلامی است، نه صرف تلفیق مباحث سینمایی و اسلامی. ازاینرو، این حوزه در وضعیت کنونی نوپدید و دارای ظرفیت شکلگیری است و توسعه آن به تعیین حدود مفهومی و روششناختی، تکمیل شبکه مسائل و آزمون آن در پژوهشهای عینی نیاز دارد.