استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی اهواز، ایران
10.22034/jmrs.2026.575458.1249
چکیده
رسانهها و شبکههای اجتماعی در جهان معاصر نقشی اساسی در شکلدهی افکار عمومی، هویت فرهنگی و رفتار اجتماعی ایفا میکنند. گسترش چالشهایی همچون نشر اطلاعات کاذب، نقض حریم خصوصی، خشونت کلامی و تهدید هویت فرهنگی، ضرورت بهرهگیری از چارچوبهای اخلاقی معتبر را افزایش داده است. اخلاق اسلامی، با تأکید بر اصول جامعی چون کرامت انسانی، صداقت، عدالت، مسئولیتپذیری، امر به معروف، راستیآزمایی، مدارا، پرهیز از تجسس و غیبت، تمامیت، اصالت، تابآوری و فضیلتمحوری، ظرفیت نظری و کاربردی مهمی برای هدایت سیاستگذاری رسانهای دارد. هدف این پژوهش تبیین مبانی اخلاق اسلامی و بررسی نقش آن در سیاستگذاری رسانه و شبکههای اجتماعی است. سؤال اصلی پژوهش عبارت است از اینکه «اصول اخلاق اسلامی چگونه میتوانند بهعنوان چارچوبی عملی در فرایند سیاستگذاری رسانهای بهکار گرفته شوند؟». روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و دادهها از طریق مطالعه کتابخانهای، بررسی متون دینی، قرآن، روایات، منابع کلاسیک اخلاقو تحلیل اسناد سیاستگذاری فرهنگی گردآوری شدهاند. یافتهها نشان میدهد که اصول بنیادین اخلاق اسلامی قابلیت تبدیل شدن به قواعد اجرایی در حوزه تنظیمگری رسانه را دارند و بهکارگیری آنها میتواند به ارتقای اعتماد عمومی، صیانت از حریم خصوصی کاربران، کاهش ناهنجاریهای ارتباطی و افزایش عدالت ارتباطی در شبکههای اجتماعی منجر شود. این نتایج نشان میدهد ادغام نظام ارزشی اسلامی با رویکردهای نوین حکمرانی رسانه، در مدیریت مسائل اخلاقی عصر دیجیتال کارآمد و مؤثر است.
