1
استادیار گروه ژورنالیسم و خبر، دانشکده ارتباطات ورسانه، دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران
2
استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران
3
دانشجوی کارشناسی ارشد تهیهکنندگی رادیو، گروه رادیو، دانشکده تولید، دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران
10.22034/jmrs.2025.540063.1230
چکیده
هدف: در عصر رسانههای نوین، متون دینی بهویژه قرآن کریم، دیگر تنها در بسترهای مکتوب سنتی بازخوانی نمیشوند، بلکه در قالبهای تصویری، سینمایی و دیجیتال بازآفرینی میگردند. هدف این مقاله، بررسی شیوههای بازآفرینی متون دینی (بهویژه قرآن و حدیث) در رسانههای معاصر و شناسایی ظرفیتهای آنها برای انتقال مفاهیم دینی در جهان امروز با توجه به چالشهای وفاداری به متن مقدس و نوآوری هنری است. روششناسی پژوهش: با بهرهگیری از روش کیفی فراترکیب (Meta-Synthesis)، 22 پژوهش مرتبط (از منابع اسلامی و مسیحی) در حوزه رسانه و دین مورد تحلیل انتقادی قرار گرفت. چارچوب نظری پژوهش مبتنی بر نظریه روایتشناسی است. یافتهها:پنج رویکرد اصلی در پژوهش حاضر برای رسیدن به هدف آن شناسایی شد: ۱. بازسازی تاریخی: انتقال روایتهای قرآنی به زمان معاصر با حفظ هسته اخلاقی (مانند بازسازی داستان یوسف در قالب درام خانوادگی امروزی). ۲. روایت تماتیک: تمرکز بر مفاهیم جهانشمول قرآن (عدالت، مقاومت) بدون ارجاع مستقیم به شخصیتها. ۳. فرمهای نوین رسانهای: استفاده از انیمیشن، واقعیت مجازی (VR) و روایت غیرخطی برای انتقال تجربیات معنوی. ۴. رویکرد بینامتنی: گفتوگوی خلاقانه قرآن با متون فلسفی/اسطورهای (مانند تقابل داستان ایوب با اسطوره سیزیف). ۵. چارچوبهای اخلاقی-هنری: رعایت حریم قداست متون با تکنیکهای غیرمستقیم (نمادپردازی، مشارکت نهادهای دینی در تولید). نتیجهگیری: روایتپردازی دینی در رسانههای نوین، فرآیندی معناپردازانه است که با توازن بین وفاداری به متن مقدس و خلاقیت هنری، امکان بازسازی تجربه دینی برای مخاطب معاصر را فراهم میکند. موفقیت این رویکردها مستلزم شناخت عمیق متون دینی، حساسیت فرهنگی و بهرهگیری هوشمندانه از ظرفیتهای رسانهای است.
امیری,جهاندار , زرنگار,احمد و مازندرانی,امیرجسین . (1404). بازآفرینی متون دینی در رسانههای معاصر: راهبردهایی برای اقتباس از قرآن و حدیث. (e236360). مطالعات دینی رسانه, (), e236360 doi: 10.22034/jmrs.2025.540063.1230
MLA
امیری,جهاندار , , زرنگار,احمد , و مازندرانی,امیرجسین . "بازآفرینی متون دینی در رسانههای معاصر: راهبردهایی برای اقتباس از قرآن و حدیث" .e236360 , مطالعات دینی رسانه, , , 1404, e236360. doi: 10.22034/jmrs.2025.540063.1230
HARVARD
امیری جهاندار, زرنگار احمد, مازندرانی امیرجسین. (1404). 'بازآفرینی متون دینی در رسانههای معاصر: راهبردهایی برای اقتباس از قرآن و حدیث', مطالعات دینی رسانه, (), e236360. doi: 10.22034/jmrs.2025.540063.1230
CHICAGO
جهاندار امیری, احمد زرنگار و امیرجسین مازندرانی, "بازآفرینی متون دینی در رسانههای معاصر: راهبردهایی برای اقتباس از قرآن و حدیث," مطالعات دینی رسانه, (1404): e236360, doi: 10.22034/jmrs.2025.540063.1230
VANCOUVER
امیری جهاندار, زرنگار احمد, مازندرانی امیرجسین. بازآفرینی متون دینی در رسانههای معاصر: راهبردهایی برای اقتباس از قرآن و حدیث. مطالعات دینی رسانه, 1404; (): e236360. doi: 10.22034/jmrs.2025.540063.1230
