مطالعات دینی رسانه

مطالعات دینی رسانه

تبیین چالش‌های عنصر شخصیت در نگارش آثار دراماتیک در مورد معصومین( و ارائه راهکار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران
2 استادیار گروه هنرهای رسانه‌ای، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صداوسیما، قم، ایران
10.22034/jmrs.2025.236351
چکیده
هدف: هدف اصلی این پژوهش، تبیین چالش‌های عنصر شخصیت در نگارش آثار دراماتیک در مورد معصومین( و ارائه راهکار برای آن‌هاست.
روششناسی پژوهش‌: در این پژوهش، گردآوری اسناد و داده‌های تحقیق، به‌صورت کتابخانه‌ای انجام گرفته است و روش و ماهیت پژوهش حاضر، توصیفی-تحلیلی است و در رده تحقیق توصیفی، از نوع تحلیل محتوا جای می‌گیرد.
یافته‌ها: در این پژوهش، یکی از عناصر اصلی و مهم از عناصر درام، یعنی شخصیت مورد بررسی قرار گرفته است و چالش‌های مرتبط با آن‌ در خصوص نگارش آثار دراماتیک در مورد معصومین( یک به یک کشف و تببین شد. همچنین با تحلیل محتواهایی مانند آیات و روایات و منابع علمی موجود در زمینه فیلمنامه‌نویسی و درام‌پردازی تا حد امکان به ارائه راهکار در زمینه چالش‌های کشف‌شده پرداخته شده است.
بحث و نتیجه‌گیری: به تصویر کشیدن زندگی معصومین( دغدغه بسیاری از فیلمنامه‌نویسان و فیلمسازان بوده است و پرداختن به این امر همواره با موانعی همراه است. عده ای از نویسندگان در سال‌های اخیر به نشر کتب و مقالاتی در زمینه این موانع پرداخته‌اند، اما بیشتر آن‌ها از سویی فقط منظر فقهی این مسئله را بررسی کرده‌اند، و از سویی دیگر تنها به بررسی چالش‌های عنصر شخصیت‌پردازی پرداخته‌اند و راهکاری ارائه نکردند. این پژوهش ضمن تبیین چالش‌های موجود در عنصر شخصیت (از منظر تحول‌پذیری، ابعاد وجودی و به تصویر کشیدن آن) در نگارش آثار دراماتیک در مورد معصومین(، تا حدی به ارائه راهکار نیز پرداخته است تا بتواند بخش عمده‌ای از دغدغه و نگرانی فیلمنامه‌نویسان وکارگردانان را کاهش دهد. در این مقاله ابتدا عنصر شخصیت در رابطه با معصومین( از جنبه تحول‌پذیری (ایستا و پویا بودن شخصیت) مورد بررسی قرار گرفت و بر اساس نظریه تحول شش‌گانه شخصیت و بررسی آیات و روایات به اثبات رسید که تحول در معصومین( نیز شکل می‌گیرد، اما تعالی آن‌ها از نوع صعود و تعالی است و نشان دادن آن در فیلم بدون اشکال است. دومین چالش درباره نشان دادن ابعاد وجودی شخصیت‌پردازی معصومین( به‌عنوان قهرمان فیلمنامه مورد تبیین قرارگرفت. از آنجا که به تصویر کشیدن شخصیت تک‌بعدی به‌عنوان الگو و اسوه از این بزرگواران خطاست، باید معصومین( را در مرکز داستان و به‌صورت قهرمان پویا و چندبعدی معرفی کرد. در پایان نیز مسئله تصویری شدن شخصیت معصومین( در فیلم مورد بررسی قرار گرفت که از هر دو منظر دینی و درام‌پردازی بدون اشکال است.
کلیدواژه‌ها

ابراهیمی، نادر (1378). ساختار و مبانی ادبیات داستانی. تهران: حوزه هنری.
آصفی، مهدی(1389). تفسیر برهان. تهران: کتاب صبح.
پرین، لورانس (1378). ادبیات داستانی، ساخت، صدا و معنی. ترجمه حسن سلیمانی، فهیمه اسماعیل زاده، تهران: رهنما.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۳). تفسیر موضوعی(توحید در قرآن). قم: اسراء.
حسن‌پور، محدثه (1402). تبیین چالش های نگارش آثار دراماتیک درمورد معصومین( و ارائه راهکار. پایان‌نامه ارشد. گروه ادبیات نمایشی. دانشکده دین و رسانه دانشگاه صدا و سیما.
داد، سیما (1390). فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: مروارید.
صادقی، فرزانه (1402). تحلیل سیر تحول شش‌گانه شخصیت در درام با مطالعه موردی مجموعه‌های نمایشی صاحبدلان، او یک فرشته بود، اغماء و میوه‌ی ممنوعه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه: دانشکده صدا و سیما قم. گروه ادبیات نمایشی.
طباطبایی، سید محمد هادی(1393). بررسی کارکردهای غیاب در پرداختن به شخصیت معصومین( برای نگارش فیلمنامه. پایان نامه ارشد.
قاسمی، حمید (1400). مرجع پژوهش. تهران: اندیشه آراء.
مستور، مصطفی (1379). مبانی داستان کوتاه. تهران: مرکز.
مکارم شیرازى، ناصر(1371). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
میرصادقی، جمال (1394).  عناصر داستان. تهران: سخن.
نمرور، رسول (1385). تصویرگری معصومین( در رسانه. پایان نامه ارشد.
یاسینی، راضیه (1394). سیمای پیامبران در سینمای هالیوود و ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
یوسفیان، حسن؛ ش‍ری‍ف‍ی‌، اح‍م‍دح‍س‍ی‍ن‌ (1388). پژوهشی در عصمت معصومان(. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.