مطالعات دینی رسانه

مطالعات دینی رسانه

ارزیابی نظری نقش فضای مجازی در تأثیرگذاری اجتماعی و جهت‌دهی افکارعمومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی مقطع دکتری مدیریت رسانه، گروه رسانه و ارتباطات، دانشکده هنر، دانشگاه جامع امام حسین، تهران، ایران
چکیده
هدف: این پژوهش با هدف ریشه‌یابی و کشف ویژگی‌های اصلی فضای مجازی در بُعد تأثیرگذاری اجتماعی انجام شده است تا امکان مدیریت بهتر روند رشد آن در جامعه و طراحی جهت‌دهی مطلوب برای این بستر فراهم شود.
روش‌شناسی پژوهش: پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی به ارزیابی نقش فضای مجازی در تأثیرگذاری اجتماعی و جهت‌دهی افکارعمومی پرداخته است.
یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش حکایت از آن دارد که فضای مجازی در حقیقت با منطبق ساختن دنیای مجازی با دنیای واقعی و عینی و فراگیر ساختن سریع ندای یکپارچه افکارعمومی، حکومت را تسلیم خود نموده و با بالا بردن هزینه مخالفت با درخواست عمومی، تغییر در سیاست‌های داخلی و خارجی کشور و به دنبال آن، تحقق مطالبات افکارعمومی را به همراه خواهد داشت.
بحث و نتیجه‌گیری: فضای مجازی به دلیل سرعت بالای انتشار اطلاعات و انطباق با فضای واقعی، نقش دوگانه‌ای به‌عنوان تهدید و فرصت برای حکومت‌ها ایفا می‌کند. این فضا ابزار مؤثری برای فشار افکار عمومی به حکومت جهت تحقق مطالبات است و هم‌زمان ابزاری برای مدیریت و مهندسی شرایط توسط حکومت به شمار می‌رود. از سوی دیگر، اهمیت فضای مجازی در شکل‌دهی افکار عمومی و تأثیرگذاری بر سیاست‌گذاری‌های داخلی و خارجی حکومت‌ها نیز انکارناپذیر است. این فضا بستری ارزشمند برای مردم فراهم می‌کند تا با اتحاد و همبستگی، صدای خود را به مسئولان حکومت برسانند و به خواسته‌های اجتماعی و سیاسی خود دست یابند.
کلیدواژه‌ها

  1. استریناتی، دومینیک (1379). مقدمه‌ای بر نظریه‌های فرهنگ عامه. ترجمه ثریا پاک‌نظر. تهران: گام نو.
  2. الوانی، سید مهدی؛ خنیفر، حسین؛ ملامیرزایی، حامد (1393). تدوین الگوی خط‌مشی گذاری در فضای مجازی کشور. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  3. بشیریه، حسین (1379). نظریه‌های فرهنگ در قرن بیستم. تهران: پویا.
  4. بیات، محمود (1386). دیپلماسی دیجیتالی، پژوهشی در تحولات دیپلماسی معاصر. تهران: انتشارات وزارت خارجه.
  5. حاتمی، محمد؛ بیدی، فاطمه؛ شریفی‌نیا، محمدحسین (1396). تأثیر فضای مجازی بر سبک زندگی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  6. حافظ‌نیا، محمدرضا؛ احمدی پور، زهرا؛ خوجم‌لی، عبدالوهاب؛ انصاری‌زاده، سلمان (1388). بازنمایی مفهوم ملت در فضای مجازی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  7. حکیمی، عبدالمومن (1396). راهبردهای مدیریتی فضای مجازی در اندیشه مقام معظم رهبری. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  8. راش، مایکل (1377). جامعه و سیاست، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی. ترجمه منوچهر صبوری. تهران: نشر سمت.
  9. ریتزر، جورج (1382). نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: انتشارات علمی.
  10. شیلر، هربرت (1390). ارتباطات و سلطه‌ی فرهنگی. ترجمه کاظم معتمدنژاد، رویا پوروکیل و شراره امیرخلیلی. تهران: نشر علم.
  11. فکوهی، ناصر (1382). تاریخ اندیشه و نظریه‌های انسان‌شناسی. تهران: نشر نی.
  12. فلاحتی، حمید (1393). آسیب‌های اجتماعی در فضای مجازی. تهران: نشریه پایش.
  13. کستلز، مانوئل (1389). عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ: ظهور جامعه‌ی شبکه‌ای. ترجمه احد علیقلیان و افشین خاکباز. تهران: انتشارات طرح نو.
  14. گیلبوآ، ایتان (1388). ارتباطات جهانی و سیاست خارجی. ترجمه حسام‌الدین آشنا و محمدصادق اسماعیلی. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق%.
  15. معتمدنژاد، کاظم (1385). اندیشه‌های انتقادی در زمینه ارتباطات جمعی و فرهنگ توده. فصلنامه رسانه، (67): 154-129.
  16. موثقی گیلانی، احمد؛ عطارزاده، بهزاد (1391). نقش و تأثیر فضای مجازی بر جنبش‌های اجتماعی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  17. موسوی، سید کمال‌الدین؛ احمدآبادی، معصومه (1395). تحلیل جامعه‌‌شناختی فرهنگ اعتماد در فضای مجازی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  18. نقیب‌زاده، احمد (1385). درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی. تهران: نشر سمت.
  19. وبستر، فرانک (1383). نظریات جامعه‌ی اطلاعاتی. ترجمه اسماعیل قدیمی. تهران: انتشارات قیده.