مطالعات دینی رسانه

مطالعات دینی رسانه

تحلیل مستندهای مادرکشی،کُربال از منظر مسولیت اخلاقی انسان در تعامل با محیط زیست

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد تولید سیما، گروه هنرهای رسانه‌ای، دانشکده مطالعات دینی رسانه، دانشگاه صدا و سیما، قم، ایران
2 استادیار گروه هنرهای رسانه‌ای، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صداوسیما، قم، ایران
چکیده
هدف: این تحقیق در صدد تحلیل مستندهای تلویزیونی از منظر مسئولیت اخلاقی انسان در تعامل با محیط‌زیست است.
روش‌شناسی پژوهش‌: روش این تحقیق روش نشانه‌شناسی است و از داده‌های آرشیوی و اسناد رسانه‌ای استفاده شده و شیوه‌ی تحلیل نشانه‌شناسی هم شیوه‌ی پیرس است.
یافته‌ها: در فیلم‌های مستند منتخب ارزش‌های اخلاقی و هنجارها از طریق سه عنصر نشانه‌شناسی (پیرس) نماد، نمایه و شمایلی به کار رفته است و از این راه سه عنصر مضامین بحران خشکسالی دریاچه‌ها و منابع زیرزمینی، قطع درختان و جنگل‌خواری، آلودگی هوا مورد تحلیل قرارگرفته است. طبق یافته‌های تحقیق سه موضوع بحران‌های محیط‌زیستی، لزوم مراقبت و همچنین احیای محیط‌زیست در دو فیلم "مادرکشی و کُربال" به تصویر کشیده شده است. این دو فیلم برای به تصویرکشیدن مسولیت اخلاقی بیشتر از نمایه‌ها استفاده کرده است.
بحث و نتیجه‌گیری: این تحقیق با تحلیل و بررسی فیلم‌های منتخب به این نتایج رسیده است که عدم رعایت اخلاق زیست‌محیطی در سطح حاکمیتی، با تصمیمات غلط و بدون دانش کافی و در سطح دوم عدم آگاهی از نحوه‌ی مصرف منابع توسط مردم باعث بروز بحران‌ها در موضوع محیط‌زیست شده است. و نیز استفاده‌ی فیلم‌سازان از عناصر نشانه‌شناسی در فیلم‌ها برای انتقال مفاهیم به صورت تصویری که ماهیت فیلم می‌باشد بسیار کاربردی و مهم می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

  1. تابشان، زهرا (1396). تعامل انسان و محیط‌زیست در حوزه‌های اخلاق فلسفی و فلسفه اخلاق. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه یاسوج.
  2. جوادی آملی، عبدالله (1391). مفاتیح الحیات. قم: إسراء.
  3. دهخدا، علی اکبر (1373). لغت‌نامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
  4. ساروخانی، محمدباقر (1383). روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  5. ساروخانی، باقر (1375). دایره‌المعارف علوم اجتماعی. تهران: کیهان.
  6. شریف یزدی، سعید (1396). راهکارهای حفظ محیط‌زیست با تکیه براصول اخلاق اسلامی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه معارف اسلامی قم.
  7. ضابطی جهرمی، احمد (1387). سی سال سینما. تهران: نی.
  8. ضیایی‌فر، علی اکبر (1395). بررسی مبانی فقهی حفظ محیط‌زیست. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان.
  9. مجد، مهرداد (1397). مطالعه رویکرد زیست محور در تعلیم و تربیت بر مبنای دیدگاه اسلام. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه پیام نور استان تهران.
  10. مجدفر، فاطمه (1382). جامعه‌شناسی عمومی. تهران: شعاع.
  11. محقق داماد، سیدمصطفی ( 1393). الهیات محیط‌زیست. تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
  12. هاشمی علی آبادی، سید احمد (1398). تحلیل مسئولیت‌های اخلاقی انسان در مورد محیط‌زیست با تکیه بر آیات قرآن کریم. پژوهشنامه معارف قرآنی، 10(39): 92-109. https://doi.org/10.22054/rjqk.2020.41550.1903