هدف: این پژوهش به بررسی عمیق مسائل و چالشهای مرتبط با هوش مصنوعی و قضاوت اخلاقی میپردازد و بهدنبال پاسخ به این پرسش اساسی است که هوش مصنوعی چگونه میتواند در فرایند قضاوت اخلاقی انسان ایفای نقش کند. روششناسی پژوهش: این پژوهش با رویکردی تحلیلی- توصیفی و با استفاده از روش کتابخانهای به بررسی منابع و ادبیات موجود در زمینه هوش مصنوعی، اخلاق و قضاوت اخلاقی میپردازد. یافتهها: هوش مصنوعی با استفاده از الگوریتمهای پیچیده و یادگیری ماشین قادر به پردازش اطلاعات و تصمیمگیری در زمینههای مختلف است. بهکارگیری هوش مصنوعی در قضاوت اخلاقی مزایایی مانند افزایش دقت، سرعت و بیطرفی را به همراه دارد؛ با این وجود، چالشهای متعددی در این زمینه وجود دارد، ازجمله فقدان درک ظرافتهای اخلاقی، تعصب و فقدان خلاقیت و ابتکار. بحث و نتیجهگیری: واگذاری کامل قضاوت اخلاقی به هوش مصنوعی در حال حاضر امری غیرقابلاعتماد است. هوش مصنوعی میتواند بهعنوان ابزاری برای کمک به انسان در فرایند قضاوت اخلاقی مورداستفاده قرار گیرد، اما اتخاذ تصمیمات نهایی باید بر عهده انسان باشد.
اردشیر لاریجانی، مریم؛ نیکو، سید جابر (1401). همدلی در اخلاق؛ بررسی تأثیر همدلی بر قضاوت اخلاقی. نقد و نظر، 27 (4): 37 – 58. DOI:22081/jpt.2022.63931.1945
بلبلی قادیکلایی، سمیه؛ پارسانیا، حمید (1402). مروری نظاممند بر دلالتهای اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در فناوریهای دیجیتال و نسبت آن با اخلاق شکوفایی. راهبرد اجتماعی فرهنگی، 12 (3): 771-798. DOI:22034/scs.2022.160772
داودآبادی، مهدیه و دیگران (1389). جستارهایی در اخلاق کاربردی. قم: دانشگاه قم.
ریچلز، جیمز (1396). عناصر فلسفه اخلاق. ترجمه محمود فتحعلی و علیرضا آلبویه. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
شریفی، احمدحسین و دیگران (1396). دانشنامه اخلاق کاربردی. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
الدر، لیندا؛ پل، ریچارد (1397). آشنایی با مبانی استدلال اخلاقی بر اساس مفاهیم و اصول تفکر انتقادی. ترجمه پیام یزدانی. تهران: نشر اختران.
هینمن، لارنس (1400). اخلاق: رویکردی کثرتگرایانه به نظریه اخلاق. تهران: نشر کرگدن.
Boomer, M. (1990). Critical Thinking Skills in Ethics. Business Ethics Journal, 9(2): 201-221.
Boomer, M., Gratto, C., Gravander, J., & Tuttle, M. (1987). A behavioral model of ethical and unethical decision making. Journal of Business Ethics, 6: 265–280.
Dane, E., & Pratt, M. G. (2007). Exploring Intuition and its Role in Managerial Decision Making. Academy of Management Review, 32(1): 33-54. DOI:5465/amr.2007.23463682
Greene, J. (2004). The Nature and Origins of Moral Emotions. Journal of Experimental Philosophy, 15: 33-70.
Kohlberg, L. (1969). Stage and Sequence: The Cognitive-Developmental Approach to Moralization. In M. L. Hoffman (Ed.), The Psychology of Moral Development (pp. 34-71). New York: Holt, Rinehart and Winston.
Marino, D., Cananzi, D., & Aragona, F. (2024). Artificial Intelligence and Ethics Challenges of Technologies. In Ethics and Artificial Intelligence. Studies in Systems, Decision and Control (Vol. 519). Cham: Springer.
Murnighan, K., & Wang, L. (2018). Emotions, Intuition, and Reasoning in Moral Decision Making. Academy of Management Annual Meeting Proceedings,(1): 13413-13413. DOI:10.5465/AMBPP.2013.13413abstract
Prinz, J. J., & Nichols, S. (2010). Moral emotions. In J. M. Doris (Ed.), The Moral Psychology Handbook (pp. 111–146). Oxford: Oxford University Press.
Rachels, J. (2019). Ethics: Theories and Issues (12th ed.). New York: McGraw-Hill Education.
Rosenstrauch, D., Mangla, U., Gupta, A., & Masau, C.T. (2023). Artificial Intelligence and Ethics. In A. Meyers (Ed.), Digital Health Entrepreneurship. Health Informatics. Cham: Springer.
Ross, D. (1930). The Right and the Good. Oxford: Clarendon Press.
Vandemeulebroucke, T. (2024). The ethics of artificial intelligence systems in healthcare and medicine: from a local to a global perspective, and back. Pflugers Arch - European Journal of Physiology.
Wittmer, D. P. (1992). Ethical sensitivity and managerial decision-making: An experiment. Public Administration - Dissertations, 43. Retrieved from https://surface.syr.edu/ppa_etd/43 (accessed Oct. 9, 2022).
