مطالعات دینی رسانه

مطالعات دینی رسانه

دین و صلح پروری در رسانه‌های نوین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری مطالعات رسانه (رادیو و تلویزیون)، دانشکده تولید، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران
چکیده
هدف: هدف این پژوهش فهم این مسئله است که در عصر کنونی، رسانه‌های نوین چگونه می‌توانند ابعاد چندگانه و فرآیندهای درهم‌تنیده دین و صلح را در جامعه (جهانی) کنار هم بنشانند؟ همچنین دین چگونه می‌تواند با بهره‌گیری از رسانه‌های نوین، صلح را در جهان فراگیر کرده و گروه‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی را همگرا نماید.
روش‌شناسی پژوهش: مقاله حاضر با بهره‌گیری از ظرفیت‌های نظری و پژوهشی موجود در دین‌پژوهی و مطالعات ارتباطی و رسانه‌ای، با روش کتابخانه‌ای و رویکرد تحلیلی و با مثلث‌سازی مفهومی بین سه نظریه «وساطت معنا»، «الگوی گیرتز؛ دین به‌مثابه یک سامانه فرهنگی» و «هرم صلح‌سازی لدرچ» درصدد پاسخگویی به سؤالات پژوهش و وصول هدف پژوهش برآمده است.
یافته‌ها: رسانه‌های نوین می‌توانند معانی مفاهیم را تغییر دهند و با ارتقای دانش و آگاهی و فراهم کردن بستر گفت‌وگوهای سازنده و بسیج کنشگران مدنی و نمایش آسیب‌دیدگان جنگ، حمایت عمومی را برای حل‌وفصل منازعات جلب کنند. دین نیز به‌عنوان یک منبع فرهنگی می‌تواند با همکاری رسانه‌های نوین، کنشگران دین‌دار و سکولار را حول محور صلح گرد هم آورد و بر محدودیت‌های رسانه‌ها مانند فیلترینگ و نشر اخبار جعلی غلبه کند.
کلیدواژه‌ها

  1. اکبری، رسول؛ حسن‌زاده، مهدی؛ کولمان، هلگا (1399). دین به‌مثابه یک فرهنگ منبع برای صلح: مطالعه مقایسه‌ای جوامع مسیحی و مسلمان در پادِربورن و مشهد. پایان‌نامه دکتری. دانشگاه فردوسی مشهد. دانشکده الهیات و معارف اسلامی.
  2. جوادی آملی، عبدالله (1397). انتظار بشر از دین. قم: نشر اسراء.
  3. خانیکی، هادی؛ یزدیان، امیر (1400). واکاوی حوزه مطالعاتی دین و رسانه‌های نوین؛ مروری بر پیشینه، مفاهیم و نظریه‌های رایج با تأکید بر رویکرد ساخت اجتماعی دینی فن‌آوری. مطالعات رسانه‌های نوین، 7 (25)، 1- 36. DOI:22054/nms.2021.58966.1154
  4. روشندل اربطانی، طاهر؛ کوهی، احمد (1391). هم‌گرایی رسانه‌ای (رابطه تولید محتوای اینترنتی توسط کاربران و نحوه تماشای تلویزیون). مطالعات فرهنگ- ارتباطات، 13 (20)، 144-168.
  5. صالحی، حمید (1394). مفهوم صلح در نظریه‌های روابط بین‌المللی غربی و مطالعات صلح ایرانی-اسلامی. پژوهش‌های روابط بین‌الملل، 1 (15)، 101 -133.
  6. قنبرلو، عبداله (1395). دین و صلح بین‌المللی: با اشاره به نقش هنجارهای اسلامی در صلح بین‌المللی. اندیشه سیاسی در اسلام، 3 (10)، 29-53.
  7. مصدری، فاطمه؛ حسینی سروری، سید حسن (1397). ماهیت رسانه‌های نوین. رسانه و فرهنگ، 8 (2)، 205-229.
  8. منتظر قائم، مهدی؛ شعبان کاسه‌گر، مونا (1394). فضای سایبر و توانمندسازی زنان در ایران. مطالعات رسانه‌های نوین، 1 (3)، 43-76. DOI:22054/cs.2015.4593
  9. مهدی‌زاده، سید محمد (1389). نظریه‌های رسانه، اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی. تهران: همشهری.
  10. نورمحمدی، مرتضی؛ محمدی، رقیه (1392). نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در انقلاب مصر. تحقیقات سیاسی بین‌المللی، 5 (14)، 139-162.
  11. نورمحمدی، مرتضی (1396). نقش رسانه‌های نوین در حل‌وفصل منازعات بین‌المللی. مطالعات رسانه‌های نوین، 3 (11)، 94-62. DOI:22054/cs.2017.21868.216
  12. هیوم، رابرت (1386). ادیان زنده جهان. ترجمه عبدالرحیم گواهی. تهران: نشر علم.
  13. Chen, G. M. (2012). The impact of new media on intercultural communication in global context.
  14. Galtung, J.(1996). Peace by peaceful means: peace and conflict, development and civilization. Sage Publications.
  15. Geertz, Clifford. (1966). Religion as a cultural system. In Anthropological Approaches to the Study of Edited by Michael Banton. London: Tavistock Publications, pp. 1-46.
  16. Holmes, D. (2005). Communication theory: Media, technology and society
  17. Hoover, S.M. (2006). Religion In the Media Age, Oxon: Routledge.
  18. Hoover, S.M. (2009). “Complexities: the case of religious cultures,” in K. Lundby (ed.) Mediatization: Concept, Change, Consequences, 123-38, New York
  19. Lederach, J.P. (1995). Preparing for peace: Conflict transformation across cultures. Syracuse: Syracuse University Press.
  20. Lederach, J. P. (1997). Sustainable reconciliation in divided societies. Washington, DC: USIP.
  21. Olsen, N. V., & Christensen, K. (2015). Social media, new digital technologies and their potential application in sensory and consumer research. Current Opinion in Food Science, 3. pp 23-26. DOI:1016/j.cofs.2014.11.006
  22. Richmond OP (2013). Failed statebuilding versus peace formation. Cooperation and Conflict 48(3): 378–400. DOI:1177/0010836713482816
  23. Wimmer, R. D., & Dominick, J. R. (2013). Mass media research. Cengage learning.