مطالعات دینی رسانه

مطالعات دینی رسانه

فرصت‌ها و چالش‌های دین در رسانه‌های نوین با تأکید بر اینستاگرام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
معصومه دارابی 1
محمد مهدی قربانی 2
1 کارشناسی‌ارشد مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
2 کارشناسی‌ارشد ارتباطات، گروه ارتباطات اجتماعی، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صداوسیما، قم، ایران
10.22034/jmrs.2024.208155
چکیده
هدف: پژوهش حاضر قصد دارد فرصت‌ها و چالش‌های دین در رسانه‌های نوین در فضای مجازی با تأکید بر اینستاگرام را شناسایی و تبیین کند.
روش‌شناسی پژوهش‌‌: پژوهش حاضر از نوع تحقیقات کیفی با استفاده از تحلیل تِم و تکنیک تجسم داده‌کاوی و مبتنی بر مصاحبه نیمه‌عمیق است. تحقیق از نظر هدف، توسعه‌ای-کاربردی بوده و از روش کدگذاری مضامین برای تحلیل داده استفاده می‌کند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های انفرادی با 15 نفر از اساتید و خبرگان دین و رسانه از طریق نمونه‌گیری هدفمند و با استفاده از روش گلوله‌برفی به ‌دست آمد و درنهایت مهم‌‌ترین فرصت‌ها و چالش‌های دین در رسانه‌های نوین اینستاگرام شناسایی و تبیین شد و راهکارهایی برای رفع آن‌ها ارائه گردید.
یافته‌ها: مهم‌ترین فرصت‌های شناسایی‌شده شامل آینده‌نگری در تولید محتوا، مدیریت حضور فعالانه نهادهای دینی در فضای مجازی و بهره‌گیری از قابلیت‌های اینستاگرام است، و مهم‌ترین چالش‌ها در حوزه رسانه‌های نوین شامل حضور ضعیف دینی در فضای مجازی، سطحی‌نگری دین و تردید در آن، بهره‌برداری غرب از فضای مجازی و تخریب هدفمند ارزش‌های اسلامی و ایرانی است.
بحث و نتیجه‌گیری: مدیران رسانه و حوزه تبلیغات دین می‌توانند از نتایج این پژوهش استفاده کنند. مدیران رسانه باید بر مبحث آینده‌نگری در تولید محتوا و حضور فعالانه در فضای مجازی تأکید ویژه داشته باشند و سعی نمایند که مباحث دینی قوی و عمیق را در این فضا تقویت و اشاعه دهند.
کلیدواژه‌ها
دین
رسانه
فرصت‌‌های دین
چالش‌های دین
رسانه‌های نوین
فضای مجازی
اینستاگرام
  1. برجعلی‌زاده، محمد؛ جعفری، علی (1402). نقش رسانه‌های نوین در جابجایی قدرت در جوامع سیاسی و گسترش مردم‌سالاری. مطالعات رسانه‌های نوین، 9 (34)، 237-277.
  2. جنادله، علی؛ رهنما، مریم (1397). بازنمایی آسیب‌شناسانه رسانه‌‌های نوین در مطالعات خانواده (فراتحلیل مقالات چاپ‌شده درخصوص تأثیر رسانه‌های نوین بر خانواده). مطالعات رسانه‌های نوین، 4 (16)، 1-40.
  3. حسنی، حسین؛ کلانتری، عبدالحسین (1396). تحلیل پدیدارشناختی تجربه زیسته کاربران شبکه اجتماعی تصویری اینستاگرام در ایران. مطالعات فرهنگ-ارتباطات، (40)، 6-32.
  4. خانیکی، هادی؛ یزدیان، امیر (1400). واکاوی حوزه‌ مطالعاتی دین و رسانه‌های نوین؛ مروری بر پیشینه، مفاهیم و نظریه‌های رایج با تأکید بر رویکرد ساخت اجتماعی دینی فناوری، مطالعات رسانه‌های نوین، 7 (25)، 1-36.
  5. خجسته باقرزاده، حسن (1396). الگوهای هنجاری تولید محتوای رسانه‏ها: راهبرد ایجاد مزیت رقابتی. مطالعات فرهنگ – ارتباطات، 18 (37)، 193-218.
  6. سیف‌الهی، سیف‌اله؛ شاطری، پروانه (1394). نقش شبکه‌های اجتماعی نوین در تغییر رفتار دختران و زنان ایرانی (مورد مطالعه: دختران و زنان دانشجوی دانشگاه‌های تهران در سال (1392). مطالعات توسعه اجتماعی ایران، (2). 4-27.
  7. شمشادی، امیرحسین؛ مظفری، افسانه؛ سلطانی‌‌فر، محمد؛ فرهنگی، علی‌اکبر (1399). شناسایی مؤلفه‌های فرهنگ حاکم در شبکه اجتماعی اینستاگرام. مطالعات رسانه‌های نوین، 6 (24)، 311-344.
  8. عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید؛ فقیهی، ابوالحسن؛ شیخ‌زاده، محمد (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی اندیشه مدیریت، 5 (2)، 151-198.
  9. ‌عیدی‌زاده، رضا؛ احمدی ‌بلوطکی، محمد (1396). مطالعه رابطه تکنولوژی ارتباطی با سبک زندگی دانشجویان رشته‌های علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران. مطالعات جامعه‌شناسی، 10 (35)، 125- 139.
  10. غنی‌زاده، مصطفی؛ یوسفی، علی؛ صدیق اورعی، غلامرضا (1399). تناسب‌یابی هنجارهای عمل و تعامل در اینستاگرام با ساختار آن. مطالعات رسانه‌های نوین، 6 (23)، 53-90.
  11. Anwar, Khairil; Mujib, Abdul.(2022). Islamic Faith-Based Content and Religious Social-media Motives, Journal of Ethnic and Cultural Studies, Vol. 9, No. 1.
  12. Braun, V. Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology, Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101.
  13. Brown, z; Tiggemann, m. (2016). Attractive celebrity and peer images on Instagram: Effect on women's mood and body image, Body image, 19, pp. pp. 37-43.
  14. Creswell, J. W. (2012). Qualitative inquiry & research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
  15. Gibbs, m; Messe ,j; Arnold, m; Nansen, b; Carter, m. (2014).Funeral and Instagram: death, social media, and platform vernacular. Information, Communication & Society, v. 18.
  16. Hendrickse, j; Arpan, l; Clayton, d; Ridgway, d. (2017). Instagram and college women's body image: Investigating the roles of appearance- related comparisons and intrasexual competition. Computers in Human Behavior, 74, 92-100.
  17. Islam, Tarık Muhammed. (2019). The Impact of Social Media on Muslim Society: From Islamic Perspective. International Journal of Social and Humanities Sciences (IJSHS), 3(3), 95-114 (1).
  18. Logan, K. R. (2010). Understanding New Media; Extending Marshall.
  19. Manovich, Lev. (2001). The Language of New Media, The MIT Press.
  20. Rafiki Ahmad;(2020). Opportunities and Challenges of Social Media to the Islamic Banks in Indonesia, in book: Economics, Business, and Islamic Finance in ASEAN Economics Community
  21. Sheldon, p. (2015). Social Media: Principles and Applications. New York & London: Lexington Books
  22. Stout, D. A. (2012). Media and Religion; Foundations of an Emerging Field, New York: Routledge.
مطالعات دینی رسانه
دوره 6، شماره 21
بهار 1403
صفحه 142-169