مطالعات دینی رسانه

مطالعات دینی رسانه

راه‌حل خروج از اسلام‌هراسی: گفت‌وگو در فضای مجازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
چکیده
هدف: هدف از این مقاله بررسی این ویژگی در موضوع «اسلام‌هراسی» است.
روش‌‌شناسی پژوهش: روش بررسی این مسأله از یک‌سو ارزیابی نحوه عملکرد رسانه‌های بزرگ در موضوع اسلام‌هراسی با مراجعه به تحقیقات صورت‌گرفته در این حوزه است. از سوی دیگر تلاش شده راهِ‌ مقابله با این گفتمان از طریق گفتمانِ «گفت‌وگو و تعامل بین فرهنگ‌ها و تمدن‌ها تشریح گردد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که ویژگی‌های فضای مجازی ازجمله شکل‌گیری بر پایه تعاملات دوسویه و افقی و امکان دیالوگ، امکان بحث و بیان نظرات در مورد واقعیت اسلام، متفاوت از چارچوب رسانه‌های وابسته به قدرت‌های استعماری را فراهم می‌کند. این ظرفیت می‌تواند به مقابله با گفتمان اسلام‌هراسی که توسط قدرت‌ها انتشار می‌یابد، بپردازد و آن را به چالش کشاند. از نمونه‌های این مطلب می‌توان به جنگ غزه اشاره کرد که فضای مجازی توانست تا حدودی به مقابله با گفتمان اسلام‌هراسی بپردازد. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که راه‌حل مقابله با اسلام‌هراسی و خروج از آن، «گفت‌وگو در فضای مجازی» است.
بحث و نتیجه‌گیری: از مجموع مباحث می‌توان نتیجه گرفت که رسانه‌ی اینترنت و فضای مجازی، رسانه‌ای است که به دلیل فضای تعاملی و ارتباطات دوطرفه امکان گفت‌وگو را بسیار بیشتر از سایر رسانه‌ها فراهم می‌‌کنند و لذا مسلمانان به عنوان کسانی که در معرض تبلیغات منفی و اسلام‌هراسی در سطح رسانه‌های بزرگ قرار گرفته‌اند، می‌توانند با استفاده از گفت‌وگوهای دو طرفه از طریق این رسانه‌ها به بازنمایی واقع بینانه‌تر از خود و ترسیم چهره حقیقی از اسلام برای سایر مردمان جهان اقدام کنند.
کلیدواژه‌ها

  1. اکبری، نورالدین (1400). تشدید اسلام‌هراسی در اروپا: عوامل و پیامدها (با تأکید بر نحوه بازنمایی رسانه‌ای مسلمانان). پژوهشنامه رسانه بین‌الملل، 6 (7)، 205- 234.
  2. الکنبوری، ادریس (1386). ساختار رسانه‌ای اسلام‌هراسی در فرانسه. ترجمه علی باکر. مجله کتاب ماه و دین، (120)، 74-79.
  3. خانیکی، هادی (1381). میزگرد گفت‌وگو(1). مطالعات ملی، 3 (12)، 197- 225.
  4. خبرگزاری تقریب (1389). فعالیت رسانه‌های آلمان در جهت اسلام‌هراسی. بازیابی‌شده در تاریخ 19/10/1389 از سایت: ‏taghribnews.com.
  5. خواجه‌سروی، غلامرضا؛ خجسته، کمیل (1398). الگوی تقابل رسانه‌ای انقلاب اسلامی با اسلام‌هراسی غرب (مطالعه موردی نامه رهبر انقلاب اسلامی به جوانان غرب). مطالعات فرهنگ- ارتباطات، 20 (45)، 179- 204.
  6. دالگرن، پیتر (1380). تلویزیون و گستره عمومی. ترجمه مهدی شفقتی. تهران: سروش.
  7. داوری اردکانی، رضا (1388). درباره غرب. تهران: هرمس.
  8. رضایی یزدی، محمد (1386). تصویر مسلمانان در سینمای هالیوود؛ درآمدی بر اهریمن‌سازی مسلمانان در رسانه‌های غربی بر اساس بررسی و تحلیل 150 فیلم سینمایی هالیوود، چاپ‌شده در: محمدرضا جوادی یگانه و حمید عبداللهیان (به کوشش)، دین و رسانه. تهران: دفتر پژوهش‌های رادیو.
  9. رضایی، رضا (1397). تکفیری‌ها و پروژه اسلام‌هراسی در غرب. سیاست کاربردی، 1 (1)، 141- 155.
  10. ستوده آرانی، محمد؛ علویان، مرتضی (1391). راهکارهای دیپلماسی عمومی و رسمی ایران در مواجهه با اسلام‌هراسی غرب. علوم سیاسی، 15 (58)، 155- 166.
  11. سورین، ورنر؛ تانکارد، جیمز (1381). نظریه‌های ارتباطات. ترجمه علیرضا دهقان. تهران: دانشگاه تهران.
  12. مهاجرانی، عطاءالله؛ خانیکی، هادی؛ طباطبایی، صادق؛ عاملی، سید رضا؛ منتظر قائم، مهدی (1381). میزگرد گفت‌وگو(1). مطالعات ملی، 3 (12)، 197- 225.
  13. عاملی، سید سعیدرضا (1382). جهانی شد‌ن‌ها: غربی شدن و اسلامی شدن جهان، اسلام‌هراسی و مدرنیته بزرگ‌شده. چاپ‌شده در: طه مرقاتی (به اهتمام)، مجموعه مقالات کنگره جهان‌شمولی اسلام و جهانی‌سازی. ج2. تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
  14. عاملی، سید سعیدرضا (1390). رویکرد دوفضایی به آسیب‌ها، جرایم، قوانین و سیاست‌های فضای مجازی. تهران: امیرکبیر.
  15. فدراسیون بین‌المللی حقوق بشر هلسینکی (1388). تبعیض و ناشکیبایی علیه مسلمانان در اتحادیه اروپا بعد از 11 سپتامبر. ترجمه علی مرشدی‌زاده. تهران: مؤسسه پژوهشی فرهنگ، هنر و ارتباطات.
  16. کلینی، محمد (1356). اصول کافی. ترجمه سیدجواد مصطفوی. تهران: مسجد چهارده معصوم%.
  17. کوثری، مسعود؛ مهرابی، مقداد (1390). پسااستعمارگرایی در بازی‌های دیجیتال: شالوده‌شکنی سوء‌بازنمایی مسلمانان. چاپ‌شده در: مجموعه مقالات دومین همایش دین و رسانه: رسانه دینی و دین رسانه‌ای. قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صداوسیما.
  18. محمدی، مجید (1379). سیمای اقتدارگرایی تلویزیون دولتی ایران. تهران: جامعه ایرانیان.
  19. منصورنژاد، محمد (1383). رویکردهای نظری در گفت‌وگوی تمدن‌ها. تهران: پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی.
  20. مک کوایل، دنیس (1381). مخاطب‌شناسی. ترجمه مهدی منتظرقائم. تهران: مرکز تحقیقات و مطالعات رسانه‌ها.
  21. دارابی، علی (1395). هالیوود و اسلام‌هراسی در دیپلماسی رسانه‌ای ایالات متحده آمریکا پس از 11 سپتامبر. جستارهای سیاسی معاصر، 7 (2)، 1-20.
  22. عیسی‌زاده، عباس؛ شرف‌الدین، سید حسین (1395). نظریه برخورد تمدن‌ها: چهارچوب مفهومی درک اسلام‌هراسی. غرب‌شناسی بنیادی، 7 (2)، 27- 62.
  23. غفاری قدیر، جلال؛ بهستانی، مجید؛ خالدیان، صفرعلی (1396). ابعاد و مؤلفه‌های دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با اسلام‌هراسی. پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، 7 (16)، 91- 134.
  24. فیاض، ابراهیم؛ نادی، زینب (1398). نقش ارتباطات میان‌فرهنگی در کاهش چالش اسلام‌هراسی در دنیا با تأکید بر درک پدیدارشناختی. انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 15 (55)، 33- 61.
  25. کلیگز، مری (1387). باختین و نظریه رمان، ترجمه وحید ولی‌زاده. بازیابی‌شده از سایت: ir.www.
  26. گیویان، عبدالله؛ سروی زرگر، محمد (1388). بازنمایی ایران در سینمای هالیوود. تحقیقات فرهنگی، 2 (4)، 179-147.
  27. متقی دستنائی، افشین؛ آثارتمر، محمد (1386). عملیات روانی غرب علیه جهان اسلام و تأثیر آن بر مسلمانان مقیم اروپا. مطالعات عملیات روانی، (15)، 216- 254.
  28. منتظرقائم، مهدی (1381). میزگرد گفت‌وگو(1). مطالعات ملی، 3 (12)، 197-225.
  29. مهاجرانی، عطاءالله (1381). میزگرد گفت‌وگو(1). مطالعات ملی، 3 (12)، 197- 225.
  30. نظامبهرامی، کمیل (1381). گفت‌وگو در اندیشه یورگن هابرماس. مطالعات ملی، 4 (13)، 89- 109.
  31. یزدخواستی، بهجت؛ عدلی‌پور، صمد؛ کیخائی، الهام (1392). حوزه عمومی و گفت‌وگو در فضای مجازی شبکه‌های اجتماعی: بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر گفت‌وگوی میان فرهنگ‌ها. مطالعات فرهنگ- ارتباطات، 14 (21)، 81- 101.
  32. Anderson, Jon (2001). Muslim Networks, Muslim Selves in Cyberspace: Islam in the Post-Modern Public Sphere, panel on Public and Private Spheres in Muslim Societies Today: Gender and New Media,Conference of the Japan Islamic Area Studies Project on "The Dynamism of Muslim ocieties," Tokyo, October 5-8, 2001.
  33. Balling,g., Frank, l.(2005). Dialogue in cyberspace,cafescientifique.org
  34. Benedict, x. (2009). World Day for Social Communications dedicated to priests and digital world, Asianews.it
  35. Gómez, v.,Kaltenbrunner,a, López,v. (2008). Statistical Analysis of theSocial Network and Discussion Threads in Slashdot, www.2008.org/papers/pdf
  36. Hampton, K. Sessions, L., Her, J., Rainie, L. (2009), Social Isolation and New Technology: How the internet and mobile phones impact Americans’ social networks http://www.asanet.org/galleries/default-file/June06ASRFeature.pdf
  37. http://www.runnymedetrust.org/
  38. Jamieson, (2003). Islam and Terrorism. http://www.SocialScience.com
  39. Leventhal, D,(2004). Who is Terrorist in U.S Media discourse,

http://www.Social Science.com.

  1. Najjar, Abeer (2009). “Othering the Self: Palestinians Narrating the War on Gaza in the Social Media” ,

http:// www. Researchgate.net/publication/261991856

  1. Schwartz, S. (2005). The "Islamophobes" That Aren't,

www.frontpagemagazine.com 

  1. Shaheen (2003). Reel Bad Arabs: How Hollywood Vilifies a People, London: Sage Publication
  2. Social Networks Research Report (2005). http://tidbit.wildbit.com
  3. Wasko (2003), How Hollywood Works, London: Sage Publication
  4. West,p.(2010),The internet: made for Islam?, www.culturewars.org.uk