مطالعات دینی رسانه

مطالعات دینی رسانه

فرا تخصصی‌شدن رسانه‌های نوین در سایه نقد افلاطونی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناسی ارشد تولید سیما، گروه هنرهای نمایشی و سینما، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صداوسیما، قم، ایران
چکیده
چکیده
هدف: ظهور رسانه‌های نوین و گسترش آن در میان ملل مختلف، مسائل و دشواره‌های جدیدی را به وجود آورده و یا تشدید کرده است. به‌‌دنبال این گسترش، مفهوم «سلبریتی» جدی شده است و اظهارنظر درباره هر چیزی اعم از مسائل سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، علمی، تجربی، تاریخی و بهداشتی بدون داشتن تخصص معنا پیدا کرده و حتی به فراتخصص تبدیل شد. از طرفی شبیه این جریان در زمان افلاطون در نسبت رسانه با شاعر، خطیب و سوفیست مطرح بود. بنابراین این پژوهش با دیدگاه انتقادی افلاطونی به چگونگی فراتخصصی ‌شدن رسانه‌های نوین پرداخته است.
روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش ابتدا گزاره‌های افلاطونی را از محاورات او در باب موضوع سفسطه، شعر و خطابه، استخراج و تفسیر کرده است. در ادامه با تحلیل فلسفی به شناختی از فعالیت‌های رسانه به‌طور عام پرداخته است. سپس شبیه به آن در مقایسه با سلبریتی عصر حاضر در رسانه‌های نوین، مورد نقد و ارزیابی قرار گرفته است.
یافته‌ها: در دو مرحله نقد افلاطونی به رسانه صورت می‌گیرد. مرحله اول نقد به رسانه به‌صورت مطلق مورد ارزیابی واقع شده و نشان داد که رسانه دارای ویژگی دانش‌نمایی، تحریک‌پذیری مخاطب و سرگرمی است. در مرحله دوم، به‌صورت ویژه رسانه‌های نوین را مورد ارزیابی قرار داده و نشان داد که این رسانه زمینه دروغ مجازی، چابلوسی، بازی با مخاطب، بی‌قانونی و جنون را فراهم کرده است.
بحث و نتیجه‌گیری: این مقاله تخنه نبودن رسانه‌های نوین و اینکه سلبریتی دانشمند نیست را گوشزد کرده و هشدارهای قانونی را متذکر شد و به این نکته دست یافت که فراتخصصی در رسانه نوین، منجر به‌ وجودآمدن کثرت مجاز در عالم شده است. از این رو رسانه نوین از لحاظ جنس با دیگر رسانه ها هویت یکسانی دارد ولی از لحاظ ابزار زبانی شدت گرفته و همچنین نقد را می‌توان براساس نظر ارسطو ادامه داد و بستر تعلیمی و سرگرمی را در رسانه های نوین دنبال کرد. در این صورت است که فلسفه می‌تواند به مطالعه رسانه نوین و پدیده سلبریتی بپردازد.
کلیدواژه‌ها

  1. آبیدین، کریستال (1398). سلبریتی اینترنتی. ترجمه احسان شاه‌قاسمی. تهران: انتشارات سوره مهر.
  2. استیور، گیل (1402). روان‌شناسی سلبریتی. ترجمه تهمینه زرادشت. تهران: نشر نو.
  3. افلاطون (1367). دوره آثار افلاطون (4 جلدی). ترجمه محمحسن لطفی و رضا کاویانی. تهران: خوارزمی.
  4. باگدیکیان، بن (1385). انحصار نوین رسانه‌ای. ترجمه علیرضا عبادتی. تهران: روایت فتح.
  5. حاجی محمدی، علی؛ بیچرانلو، عبدالله (1393). رسانه‌های نوین و تحولات بین‌المللی. قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صداوسیما.
  6. رحمان‌زاده، ابوالفضل؛ رضوی، سید علی‌محمد (1400). سلبریتی و دوگانگی حضور. تهران: شاپرک سرخ.
  7. رزاقی، افشین (1392). موج چهارم (جهانی شدن رسانه‌های نوین ارتباطی). تهران: چاپخش.
  8. سیف‌پور، رضا (1393). یک مشت شن یا قدرت در عصر رسانه‌های نوین. تهران: مبین اندیشه.
  9. شریفی، سید مهدی؛ امیدی، افشین (1398). نظریه‌های رسانه همراه با رویکردی نوین. تهران: ادیبان روز.
  10. فتحی جو، ماندانا (1396). راهبردهای نوین رسانه‌ای. تهران: هفت روز.
  11. فریس، کری؛ روجم، کریس؛ دریسنز، الیور و.. (1401). جامعه‌شناسی سلبریتی. ترجمه فردین علیخواه. تهران: نشر گل‌آذین.
  12. فیروزی، برنا (1402). شهرگی واکاوی پدیده سلبریتی. تهران: دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  13. کاپور، ایلان (1398). فعالیت‌های انسان دوستانه سلبریتی‌ها: ایدئولوژی دهشگری جهانی. ترجمه احسان شاه‌قاسمی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
  14. کاستلز، مانوئل (1380). اقتصاد، جامعه و فرهنگ: ظهور جامعه شبکه‌ای. ترجمه احد علی قلیان و افشین خاکباز. تهران: طرح نو.
  15. کشمور، آلیس (1397). فرهنگ شهرت. ترجمه احسان شاه‌قاسمی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
  16. اسپیواک، گایاتاری (1397). آیا فرودست می‌تواند سخن بگوید؟. ترجمه ایوب کریمی. تهران: فلات.
  17. لستر، مارتین؛ دووی، جان؛ گیدینگز، ست؛ گرنت، لین؛ کلی، کران (1398). رسانه‌های نوین: درآمدی انتقادی. ترجمه احسان شاه‌قاسمی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
  18. مؤمنی، علی (1399). شکاف اینستاگرام؛ ضامن بقای سلبریتی. فرهنگ شهرت، 1 (3)، 4-7.
  19. نعمتی‌فر، نصرالله؛ باقرزاده، خجسته؛ کاظمی، حسن؛ کاظمی، هاجر (1397). مطالعه سواد رسانه‌های اجتماعی (مطالعه موردی شبکه اجتماعی تلگرام). رسانه‌های نوین، 4(16)، 143-175.
  20. هارپر، کریستوفر (1391). رسانه‌های نوین. ترجمه علی اصغر کیا. تهران: نشر علم.
  21. یزدیان، امیر (1391). کلید واژگانی در باب دین، رسانه و فرهنگ. قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.