هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر تحلیل سیر تحول شخصیت‌های درام از طریق کاربست نظریه «تحول شش‌گانه شخصیت در درام» با مطالعه موردی مجموعه‌های نمایشی صاحبدلان، او یک فرشته بود، اغماء و میوه ممنوعه است. این پژوهش درصدد است تا با مطالعه و بررسی درام‌های موردنظر، انواع سیر تحول شخصیت‌ها را مورد بررسی قرار دهد. هچنین این پژوهش قصد دارد نشان دهد تنوع تحول شخصیت‌ها در یک درام چه نقشی در کیفیت ساخت آن دارد.
روش‌شناسی پژوهش: روش این پژوهش تحلیل محتوای کیفی است که شامل شیوه‌های تخصصی در پردازش داده‌های پژوهشی است. این روش در جست‌وجوی دریافت جنبه‌های ادراکی و احساسی پیام‌ها و یا درک موارد پنهانی و قابل استخراج از بیانات و محتواهاست. بنابراین پژوهشگر در این مسیر، افزون‌بر بیان وضعیت و چگونگی پدیده یا موضوع، به تبیین چگونگی و سایر ابعاد آن و همچنین تحلیل کیفی محتوای اثر می‌پردازد.
یافته‌ها: انواع شش‌گانه تحول شخصیت، شامل: رستاخیز، سقوط، تعالی، تدنّی، از قهقرا بازگشتن، و به قهقرا رفتن، جملگی در درام‌های مورد بررسی در این پژوهش وجود داشتند. به‌عبارت دیگر، تحول شخصیت‌های این درام‌ها آن‌گونه که در ابتدای امر به نظر می‌رسد تنها از مقوله رستاخیز (توبه) نیست، بلکه انواع دیگر تحول‌ها نیز در این درام‌ها وجود دارند. با این همه، در مجموعه‌ای مثل صاحبدلان که تحول شخصیت متنوع‌تر است، کیفیت درام نیز بالاتر است.
بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های تحلیل سیر تحول شخصیت‌ها در درام‌های موردنظر می‌توان به این نتیجه رسید که برای داشتن فیلمنامه‌ای با کیفیت مطلوب، باید علاوه‌بر متحول شدن شخصیت قهرمان، سایر شخصیت‌های یک فیلمنامه نیز تحول پیدا کنند، هرچند نه به اندازه قهرمان.