مطالعات دینی رسانه

مطالعات دینی رسانه

کاربست نظریه "مثلث عشق" استرنبرگ در خصوص شخصیت‌های "زن عاشق" در خسرووشیرین، لیلی‌ومجنون، و هفت‌پیکر نظامی به منظور خلق درام‌های عاشقانه بومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صدا و سیما، قم، ایران
2 استادیار دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صدا و سیما، قم ایران
3 مدیرگروه هنرهای رسانه‌ای، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صدا و سیما، قم، ایران
چکیده
هدف: عشق از مهم‌ترین مضامین موجود در دنیای ادبیاتِ همه فرهنگ‌های جهان، از جمله ادبیات فارسی، است. و به طبع این امر، نظریه‌های گوناگونی در باب عشق عرضه شده است. از جمله، استرنبرگ در نظریه مثلث عشق معتقد است که وجود مؤلفه‌های صمیمیت، شور و تعهد می‌توانند هفت نوع عشق را بسازد. هدف از پژوهش حاضر کاربست این نظریه در خصوص زنان عاشق در سه منظومه نظامی است. به عبارت دیگر، در این پژوهش می‌کوشیم نظریه استرنبرگ در باب عشق را در مورد زنان عاشق در سه منظوره مذکور به کار ببندیم تا ببینیم که عشق آنان از چه نوع است.
روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است. در بخش توصیفی اطلاعات از طریق اسنادی و کتابخانه‌ای به دست آمده و در بخش تحلیلی برای دست‌یابی به هدف پژوهش، سه منظومه نظامی به طور کامل مورد مطالعه قرار گرفت و مضامین ارتباطات عاطفی، کنش‌ها و مکالمات شخصیت‌های زن داستانی که دلالت بر عشق دارند با توجه به نظریه مثلث عشق استرنبرگ استخراج شده و سپس به تحلیل محتوای این مطالب پرداخته شده است.
یافته‌ها: ماحصل کاربست نظریه استنبرگ در باب عشق بر شخصیت‌های زن عاشق در سه منظومه نظامی در این مقاله این بود که چهار نوع عشق در آن‌ها یافت شد: عشق آرمانی، عشق کورکورانه، عشق متعهدانه و عشق رمانتیک.
بحث و نتیجه‌گیری: عشق‌های زنان در سه منظوره مذکور بازتابی از ناخودآگاه جمعی ایرانیان در باب عشق است و به نظر می‌رسد که نظامی در بازنمایی این ناخودآگاه جمعی کوشیده است. اقبال عامّ مخاطبان به این مجموعه علی‌القاعده ریشه در همین امر دارد.
کلیدواژه‌ها

  1. الیاس بن یوسف، نظامی گنجوی (1400). کلیات نظامی گنجوی. قم: آستان مهر.
  2. حسین آبادی، سارا؛ تاج واردی، زرین (1399). نظریۀ«مثلث عشق» اشتنبرگ و انطباق آن با دو منظومۀ خسرو و شیرین نظامی و ویس و رامین اسعدگرگانی. سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، 14(62)، 89-102.
  3. خانی، نرگس؛ شریف‌پور، عنایت الله؛ باباصفری، علی اصغر(1399). تحلیل تطبیقی عشق در خمسه نظامی و مثنوی مولانا، مطالعات زبان و ادبیات غنایی، (35)، 23-40.
  4. رسولی، محمدرضا؛ کیومرثی، پریسا (1398). بررسی مفهوم عشق از دیدگاه رابرت استرنبرگ در حکایت شیخ صنعان عطار و نمایشنامه فانتزی شیخ صنعان محمد حسین میمندی‌نژاد. ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، (54)، 109-133.
  5. عباسی، سکینه (1389). نقد و بررسی گنبد سفید. کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی، (20)، 224-203.
  6. طایفی، شیرزاد؛ پورشبانان، علیرضا (1391). شخصیت‌های نمایشی در هفت پیکر نظامی. تاریخ ادبیات، (69) ، 89-104.
  7. فشارکی، محمد؛ خراسانی، محبوبه؛ دوانی، فزونه (1394). پیوند اسطوره و باورهای عامیانه، فصلنامه دُر دَری، (16)، 61-76.
  8. مجد، امید؛ مجد، پروانه (1390). نظریه مثلث عشق اشتنبرگ و انطباق آن با عقاید سعدی، زن در فرهنگ و هنر(پژوهش زنان)، 2(4)، 81-90.
  9. محمودی، معصومه (1399). نظریه عشق استنبرگ و نقد تطبیقی داستان معاصر. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 2(3)، 260 تا291.
  10. مرادی، ایوب و چالاک، سارا (1400). نوع شناسی عشق در رمان‌های نوجوان فرهاد حسن‌زاده بر اساس الگوی رابرت استرنبرگ، مطالعات ادبیات کودک، (2)، 233-262.
  11. یوسف قنبری، فرزانه (1393). تحلیل شخصیت زن با دیدگاهی برگرفته از روانشاسی تحلیلی(منظومه خسرو و شیرین نظامی). فصلنامه زن و فرهنگ، (24)، 109 -121.