مطالعات دینی رسانه

مطالعات دینی رسانه

تحلیل گفتار دراماتیک در سریال‌های تاریخی-مذهبی داوود میرباقری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صدا و سیما، قم، ایران
2 استادیار گروه هنرهای رسانه‌ای، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صدا و سیما، قم، ایران
چکیده
هدف: هدف از این پژوهش بررسی سبک گفتارنویسی در سریال‌های تاریخی-مذهبی داوود میرباقری است و به دنبال پاسخ این پرسش است که گفتارها، اعم از دیالوگ‌ها و مونولوگ‌ها در این آثار چه ویژگی‌ها و چه نقاط قوت و ضعفی دارند.
روش‌شناسی پژوهش‌: پژوهش حاضر با روش توصیفی‌تحلیلی و با مطالعۀ چهار سریال امام علی، مسافر ری، معصومیت ازدست‌رفته و مختارنامه به مثابه متن تصویری، گفتارها را از حیث «کهن‌گرایی و توهم تاریخی بودن»، «اصل صحت و تناسب» و «مناسب‌سازی برای مخاطبان» مورد بررسی قرار می‌دهد و در این راه از گردآوری اطلاعات به شیوۀ کتابخانه‌ای نیز بهره می‌برد.
یافته‌ها: از حیث توهم تاریخی بودن ویژگی‌هایی همچون: «استفاده از واژگان، اسلوب‌ها و دستور زبان تاریخی»، «حذف نشانۀ مفعولی»، «جملات آهنگین و آرایه‌های لفظی» و نیز «صناعات بیانی» در آثار منتخب داوود میرباقری دیده می‌شود. همچنین از جهت اصل صحت و تناسب، سه ویژگی «اصطلاحات و ساختارهای جعلی»، «به‌کارگیری اشتباه کلمات» و «استفاده از واژه‌های بیگانه» در این آثار مشهود است. مناسب‌سازی گفتارها برای مخاطبان تلویزیون نیز از دو طریق «استفاده از ضرب‌المثل‌های ایرانی و اشعار فارسی» و نیز «بیان محاوره و ادبیات عامیانه» مورد توجه قرار گرفته است.
بحث و نتیجه‌گیری: نویسنده کوشیده است با استفادۀ توأمان از زبان محاوره و اصطلاحات عامیه و نیز اسلوب‌ها و واژگان کهن، در گفتارنویسی سریال‌ها میان زبان تاریخی‌نما و عامیانه تعادل برقرار کند.
کلیدواژه‌ها

  1. داوسون، اس. دبلیو (1370). نمایشنامه و ویژگی‌های آن. ترجمه داود دانشور و محمود هندیانی. تهران: انتشارات نمایش.
  2. سلیمانی ساسانی، مجید (1400). مقدمه‌ای بر راهنمای تحلیل روایت در فیلم. تهران: انتشارات کانون اندیشه جوان.
  3. عطاردی، الهه (1394). گفتگونویسی در سریال‌های تاریخی: فنون و رویکردها. تهران: انتشارات مرکز پژوهش و سنجش افکار صداوسیما.
  4. فرجامی، اعظم (1392). بررسی شخصیت در فیلم‌های تاریخی-مذهبی. قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی.
  5. فلیک، اووه (1387). درآمدی بر تحقیق کیفی. ترجمه هادی جلیلی. تهران: انتشارات نی.
  6. قادری، نصرالله (1380). آناتومی ساختار درام. تهران: انتشارات کتاب نیستان.
  7. مک‌کی، رابرت (1398). دیالوگ: هنر کنش کلامی بر صفحه، صحنه و پرده. ترجمه مهتاب صفدری. تهران: انتشارات افراز.
  8. میرصادقی، جمال (1394). عناصر داستان. تهران: انتشارات سخن.
  9. نغزگوی کهن، مهرداد (1387). بررسی فرایند دستوری‌شدگی در زبان فارسی. ویژه‌نامۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی. 1(4)، 3-24.
  10. نوبل، ویلیام (1400). راهنمای نگارش گفتگو. ترجمه عباس اکبری. تهران: سروش.
  11. Van Maanen, John (1979). Reclaiming Qualitative methods for organizational research: A preface. In Administrative Science Quarterly, 24(4), 520-526.