مطالعات دینی رسانه

مطالعات دینی رسانه

بررسی مدل اقناعی کارل هاولند براساس ظرفیت شناسی انسان از منظر قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد علوم ارتباطات، دانشکده‌ دین و رسانه، دانشگاه صدا و سیما، قم، ایران
2 استادیار دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران
چکیده
هدف: در رسانه «اقناع» و «تغییر نگرش» در حوزه‌ ذهنی برای تاثیرگذاری بر انسان بسیار مطرح است؛ درحالی‌که از دیدگاه قرآن، انسان به معنای «حی متاله» و مبتنی بر فطرت دارای ساحات متفاوتی است که ظرفیت متفاوتی نیز برای متاثر شدن دارد. هدف پژوهش حاضر، بررسی تغییر نگرش از این دیدگاه در مدل اقناعی هاولند است و تلاش می‌شود به بررسی مراحل شش‌گانه و عناصر تغییر نگرش را بر این اساس بپردازد.
روش‌شناسی: در این پژوهش ابتدا مدل اقناعی هاولند در نظر گرفته شده است. داده‌ها به روش اسنادی_کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده و سپس با روش تحلیل منطقی تبیین می‌شود.
یافته‌ها: مبتنی بر یافته‌های پژوهش از آنجا که منبع پیام در اسلام خداوند است و ساحات وجودی انسان بر اساس فطرت متشکل از چهار لایه وجودی (صدر، شغاف، قلب و فواد) است، تغییر ‌نگرشی که منجر به ایجاد رفتاری شود، در لایه سوم وجودی انسان با دو قوه عقل (به معنای حد زدن) و تفکر (به‌منظور استنباط و استدلال) رخ داده و در چرخه معرفت توحیدی، تقوا زمینه ایجاد فرقان (قدرت تشخیص حق از باطل) را در او فراهم کرده و بصیرت را رقم می‌زند.
نتیجه‌گیری: عناصر و مراحل شش‌گانه هاولند در حوزه منبع پیام، درک پیام، مخاطب پیام، محتوا و چگونگی تغییر نگرش از منظر قرآن کریم مخدوش است. به این معنا که وقتی منبع پیام، خداوند باشد، توجه و درک پیام نیز با توجه به انسان بر اساس مبنانی قرآنی، حوزه‌ فطری او را درگیر می‌کند و روند اقناع و تغییر نگرش در این مسیر تعریف می‌شود.
کلیدواژه‌ها

  1. قرآن کریم.
  2. نهج‌البلاغه.
  3. اسلامی تنها، علی‌اصغر (۱۳۹۸). رابطه فقه ارتباطات و تمدن اسلامی. بازیابی شده در 22 شهریور 1398، از http://vasael.ir.
  4. اکبری، محسن (1393). روش‌های اقناع در قران کریم. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد. گروه علوم ارتباطات. دانشگاه صداوسیما.
  5. الیاسی، محمدحسین (1388). مبانی نظری و عملی اقناع و مجاب‌سازی. فصلنامه مطالعات بسیج، 12 (45).
  6. جوادی‌آملی، حسن (بی‌تا). پایگاه سخنرانی مذهبی. بازیابی شده در 3 تیر 1400، از http://sokhanrani. iranseda.ir .
  7. خامنه‌ای حسینی، سیدعلی (۱۳۹۷). طرح کلی اندیشه‌ اسلامی در قرآن. تهران: موسسه ایمان جهادی.
  8. خان‌محمدی، کریم (۱۳۸۶). الگوی ارتباطات در قرآن کریم. نشریه مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی. (۱۱) ۱، ۸۵-۱۱۰.
  9. خلیلی، مصطفی (۱۳۹۵). دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی درباره نهاد انسان در قرآن (تفسیر آیه فطرت). دوفصلنامه تخصصی علوم و قرآن و تفسیر، (۱) ۲، ۲۲-۴۰.
  10. دولت، محمدعلی؛ افضلی، علی؛ سجادی، سیدمهدی (۱۳۹۶). استناد در آثار علمی: نظریه «حی متأله» در سنجه آموزه‌های قرآن و عترت. فصلنامه اندیشه دینی. ۱۷ (۲). ۷۵-۹۸.
  11. راغب اصفهانی، حسین (بی‌تا). ترجمه کلی المفردات راغب اصفهانی. اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه اصفهان.
  12. سورین، ورنر؛ تانکارد، جیمز (1392). نظریه‌های ارتباطات. ترجمه علیرضا دهقان. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  13. شاکر، محمدکاظم، حاجی‌پور، حسین (1391). معیارها و ضوابط اقناع اندیشه مخاطب از دیدگاه قرآن کریم. نشریه معرفت 21 (181). 39-53.
  14. شیرزاده، حسین (۱۳۹۰). تفکر فلسفه تحلیلی زیر سایه علم؛ بررسی ارتباط علم و فلسفه ذهن. سوره اندیشه. ۵۴-۵۵ (۵)، ۲۲۵-۲۲۸.
  15. طالبی، سارا (۱۳۹۲). مدل قرآنی انتقال پیام در بستر هدایت: به‌سوی نظریه اسلامی دانش ارتباطات. گنگره بین‌المللی علوم انسانی، ۲، ۲۰۳-۲۲۴.
  16. طباطبائی، فائزه‌السادات (۱۳۹۶). بررسی تخیلات جنسی در روابط عاطفی به روش نظریه مبنایی. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد. گروه روانشناسی. واحدعلوم و تحقیقات دانشگاه آزاد.
  17. فتح‌الهی، ابراهیم؛ کاملی، ابراهیم (1394). فرایند اقناع در قرآن کریم. نشریه تحقیقات علوم قرآن و حدیث، 25، 75-99.
  18. قراملکی،احدفرامرز(1395). روش‌شناسی مطالعات دینی. مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
  19. قهرمانی، عبدالرضا (1394). اقناع اندیشه و تغییر نگرش مخاطب بر اساس ضوابط و انگاره‌های دینی- نگاهی نو به سیره ارتباطی امامان معصوم با دیدگاه‌های قران مجید. بازیابی شده از از سایت: https://civilica. com/doc/625631
  20. کریمی،یوسف (1388). روان‌شناسی‌اجتماعی. تهران: دانشگاه پیام‌نور.
  21. نرم‌افزار جامع‌التفاسیر نور.
  22. نوروزی، ابراهیم (۱۳۹۰). نسبت‌شناسی بازاریابی ارشادی و اغوایی در نظام‌های بیع و سرمایه‌گرایی. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، گروه اقتصاد. دانشگاه تهران.